የናሳ የሙከራ አውሮፕላን ኤክስ-59 በሰኔ 5 ቀን 2026 ለመጀመሪያ ጊዜ የድምጽ ግድግዳውን አቋርጦ ታሪክ ፈጥሯል። ይህ ክንውን የተከናወነው በካሊፎርኒያ ኤድዋርድስ አየር ኃይል ቤዝ ሲሆን በረራውም 81 ደቂቃ ፈጅቷል። አውሮፕላኑን አብራሪ ጂም “ክሉ” ሌስ ነው የበረረው፤ በዚህ ጊዜ ወደ ማክ 1.077 ፍጥነት እና 43,400 ጫማ ከፍታ ላይ ደርሷል። ይህ የሙከራ በረራ የኳሴስት ተልዕኮ አካል ሲሆን ጸጥ ያሉ ሱፐርሶኒክ በረራዎችን ቴክኖሎጂ ለማሳደግ የታለመ ነው።
የተመዘገበው የበረራ ዝርዝር እና የፕሮግራሙ ቅርብ ጊዜ ግቦች
ሰኔ 5 የተከናወነው በረራ የኤክስ-59 የመጀመሪያ በረራ አልነበረም፤ አውሮፕላኑ የመጀመሪያ የሙከራ በረራውን በጥቅምት 28 ቀን 2025 አከናውኗል። ነገር ግን ይህ የድምጽ ግድግዳውን ለመጀመሪያ ጊዜ ያቋረጠበት በረራ ነው፤ ወደ ማክ 1.1 ገደማ ደርሷል። ከፍተኛ ፍጥነቱ 713 ማይል በሰዓት (1,147 ኪሎ ሜትር በሰዓት) ሲሆን ከፍታውም 13,228 ሜትር ነበር። የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት የሳይንስ እና ቴክኖሎጂ አማካሪ የሆኑት ሚካኤል ክራትስዮስ ይህ ስኬት የአሜሪካን የኤሮስፔስ ፈጠራ መሪነት ያሳያል ሲሉ በመግለጫ አስታውቀዋል። የፕሮግራሙ ቡድን አሁን ቀጣዩን በረራ እያቀደ ሲሆን ይህም ወደ ማክ 1.4 ፍጥነት እና 55,000 ጫማ ከፍታ ላይ እንዲደርስ ታስቧል።
የድምጽ አሰባሰብ ስልት በማህበረሰቦች ላይ
የኳሴስት ተልዕኮ ዋና ዓላማ ባህላዊውን የሱፐርሶኒክ ፍንዳታ በተባለው ኃይለኛ ድምጽ ሳይሆን “ታምፕ” በሚባል ለስላሳ ድምጽ መተካት ነው። ይህንን ለማሳካት ኤክስ-59 በርካታ የአሜሪካ ማህበረሰቦች ላይ በረራ በማድረግ የሰዎችን የድምጽ ግንዛቤ ይለካል። የተሰበሰበው መረጃ ከአሜሪካ እና ከሌሎች ሀገራት ተቆጣጣሪ አካላት ጋር እንደሚጋራ ተገልጿል። ይህ ሥራ ወሳኝ ነው ምክንያቱም ከ1973 ጀምሮ የአሜሪካ ፌዴራል አቪዬሽን አስተዳደር (ኤፍኤኤ) ሱፐርሶኒክ በረራዎችን ከመሬት በላይ ስለተከለከለ ነው።
ከመጀመሪያው በረራ በኋላ ፈጣን የሙከራ ሂደት
ኤክስ-59 የተገነባው በሎክሄድ ማርቲን ስኩንክ ወርክስ ሲሆን የኳሴስት ፕሮግራም ዋና መድረክ ነው። የናሳ አስተዳዳሪ ጃሬድ አይዛክማን እንደገለጹት አውሮፕላኑ ባለፉት 90 ቀናት ውስጥ 16 በረራዎችን አከናውኗል፤ ይህም ወጥ የሆነ የሙከራ ፍጥነት ያሳያል። አይዛክማን ለሙከራው ለተሰማሩ ቡድኖች ምስጋና ያቀረቡ ሲሆን ይህ ከኤጀንሲው የሙከራ አውሮፕላኖች ፖርትፎሊዮ ጋር የመጀመሪያው ትብብር አይሆንም ብለው ተስፋ አድርገዋል። የአውሮፕላኑ ረጅም አፍንጫ ንድፍ የሞገድ ተፅዕኖን ለመቀነስ ተብሎ የተሰራ ሲሆን ይህም የአኮስቲክ ተፅዕኖን ከቀዳሚ ሱፐርሶኒክ አውሮፕላኖች ያነሰ ያደርገዋል።
የኤሮዳይናሚክስ ፈጠራ የስኬቱ ቁልፍ
የኤክስ-59 እጅግ ረጅም እና ጠባብ አፍንጫ ውበት ብቻ አይደለም፤ እሱ በሱፐርሶኒክ ኤሮዳይናሚክስ ላይ ለአስርት ዓመታት የተደረገ ምርምር ውጤት ነው። ይህ አወቃቀር የድምጽ ግድግዳ ሲሰበር የሚፈጠረው ድምጽ ኃይለኛ ፍንዳታ ሳይሆን ለስላሳ ድብደባ ሆኖ መሬት ላይ እንዲደርስ ያደርጋል። ይህ ቴክኖሎጂ በሎክሄድ ማርቲን ስኩንክ ወርክስ የተሰራ ሲሆን ይህ ድርጅት በፈጠራ እና ሚስጥራዊ ፕሮጀክቶች ይታወቃል። ሙከራዎቹ የንድፉን ውጤታማነት ካረጋገጡ ለወደፊቱ የንግድ ሱፐርሶኒክ አውሮፕላኖች ከመሬት በላይ የሚበሩበት መንገድ ይከፈታል።
የአብራሪው ሚና እና ተከታይ እቅዶች
ታሪካዊ በረራውን ያከናወነው አብራሪ ጂም “ክሉ” ሌስ የናሳ ልምድ ያለው የሙከራ አብራሪ ነው። የእሱ አፈጻጸም ለዚህ ማኑቨር ስኬት መሠረታዊ ነበር፤ የአውሮፕላኑ ውጫዊ እይታ ሥርዓት የድምጽ ግድግዳውን ያቋረጠበትን ትክክለኛ ጊዜ በማክ 1.077 አሳይቷል። ናሳ በረራው ወቅት የሰራተኞቹ ግንዛቤ ምን እንደነበር ዝርዝር ባይገልጽም የበረራ መረጃው ለቀጣዮቹ ሙከራዎች እንደሚተነተን ታውቋል። ኤጀንሲው የማህበረሰብ በረራዎችን ዘመቻ በቅርብ ጊዜ ለመጀመር አቅዷል፤ ይህ ደግሞ የአሁኑ የአሠራር ሙከራ ምዕራፍ ከተጠናቀቀ በኋላ ይሆናል።
የኤክስ-59 እድገቶች ከአምስት አስርት ዓመታት በላይ በቆየው የመሬት ላይ ሱፐርሶኒክ በረራ ክልከላ ውስጥ እየተከሰቱ ነው። ከ1973 ጀምሮ ኤፍኤኤ ሱፐርሶኒክ በረራዎችን በሕዝብ መኖሪያ አካባቢዎች ላይ በማገድ ምንም አይነት ሲቪል አውሮፕላን በህጋዊ መንገድ ከድምጽ ፍጥነት በላይ መብረር አልቻለም። ናሳ የኤክስ-59ን “ታምፕ” ለሕዝብ ተቀባይነት ያለው መሆኑን በተጨባጭ መረጃ ማሳየት ከቻለ የቁጥጥር አካላት ክልከላውን መከለስ ይችላሉ። ይህ የአየር ጉዞ ጊዜን በእጅጉ በማሳጠር በአቪዬሽን ውስጥ አብዮት ይሆናል። ለአሁኑ ግን ቅድሚያ የሚሰጠው ጠንካራ እና አስተማማኝ መረጃ መሰብሰብ ነው።