Amerika Birleşik Devletleri, 9 Haziran 2026'da İran'a yönelik 'orantılı bir yanıt' olarak nitelendirdiği saldırılar başlattı. Bu operasyon, bir gün önce Hürmüz Boğazı'nda devriye gezerken düşürülen bir Apache helikopterine misilleme olarak gerçekleştirildi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların 'İran'ın haksız saldırganlığına karşı bir meşru müdafaa eylemi' olduğunu duyurdu. Ancak bombalamanın kapsamı ve yoğunluğu henüz netlik kazanmış değil.
CENTCOM'dan Açıklama: Saldırıların Gerekçesi ve Trump'ın Tepkisi
CENTCOM, yaptığı yazılı açıklamada saldırıların doğrudan başkomutanın emriyle başlatıldığını ve
'da gerçekleştiğini belirtti. Komutanlık, operasyonun 'orantılı bir yanıt' olduğunu vurgulayarak, İran'ın eylemini 'haksız saldırganlık' olarak tanımladı. Başkan Donald Trump, Truth Social platformundan yaptığı paylaşımda, silahlı kuvvetler tarafından helikopterin düşürülmesi konusunda bilgilendirildiğini ve ABD'nin 'bu saldırıya mutlaka yanıt vermesi gerektiğini' ifade etti. Bu dil, Beyaz Saray'ın olayı kazadan ziyade kasıtlı bir düşmanca eylem olarak gördüğünü ortaya koyuyor.
Apache Helikopterinin Düşürülmesi ve Pilotların Kurtarılması
Trump, paylaşımında İran'ın 'sofistike bir Apache helikopterimizi' düşürdüğünü belirtti ve olayın gece saatlerinde Hürmüz Boğazı'nda meydana geldiğini aktardı. Başkan, helikopterdeki iki pilotun, bir ABD deniz insansız hava aracı tarafından kurtarıldığını ve 'güvende ve sağlıklı' olduklarını duyurdu. Bu olay, çatışmanın başlangıcından bu yana bir Apache'nin kaybedildiği ilk vaka olarak kayda geçti. Beyaz Saray, bu kaybın Tahran üzerindeki baskıyı artırdığını ve derhal misilleme yapılmasını haklı çıkardığını savunuyor.
İran'ın Güneyinde Patlamalar ve Yerel Tepkiler
Saldırılar devam ederken, İran haber ajansları güney kıyılarına yakın bölgelerde patlamalar yaşandığını bildirmeye başladı. Yarı resmi Mehr Ajansı, bölge sakinlerine dayandırdığı haberinde, Sirik bölgesinde güçlü patlama sesleri duyulduğunu ancak bu seslerin kaynağının henüz bilinmediğini aktardı. Bir diğer yarı resmi ajans olan Fars ise, Hürmüzgan eyaletinin doğu kesimlerinde de patlamaların kaydedildiğini duyurdu. Bu raporlar, bombalamaların hedeflerinin Hürmüz Boğazı'na yakın İran'ın güneyinde yoğunlaşmış olabileceğine işaret ediyor. Ancak yetkililerden hedeflerin kesin konumu veya hasar boyutu hakkında henüz resmi bir açıklama gelmiş değil.
İran Dışişleri Bakanı'ndan Sert Uyarı
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, ABD'nin suçlamalarına ve saldırılarına hızla yanıt vererek yabancı güçleri Hürmüz Boğazı'ndan çekilmeye çağırdı. X sosyal medya platformunda yaptığı paylaşımda Araghchi, İran topraklarına yakın konuşlanmış kuvvetlerin 'insan hataları, kazalar veya potansiyel olarak çapraz ateşe yakalanma riskiyle sürekli karşı karşıya olduğu' uyarısında bulundu. Bakan, 'en iyi çözümün' yabancı güçlerin, 'hiçbir zaman düşmanca bir varlığa ev sahipliği yapmayacak' bir ortamdan derhal çekilmesi olduğunu belirtti. Araghchi, sert retoriğine rağmen Tahran'ın 'diplomasi dilini' tercih ettiğini ancak 'başka dilleri de konuşmayı bildiklerini' sözlerine ekledi.
Hürmüz Boğazı'nın Statüsü: Bir Anlaşmazlık Odağı
İranlı bakan, ayrıca Hürmüz Boğazı'nın hukuki statüsünü de sorgulayarak bölgenin uluslararası sular olmadığını, aksine İran ile Umman arasında paylaşıldığını ileri sürdü. Araghchi, İran silahlı kuvvetlerinin 'İran hava sahası, toprakları veya karasularının herhangi bir ihlaline' karşı sürekli alarmda olduğunu duyurdu. Bu pozisyon, boğazı uluslararası bir su yolu olarak gören ve hava araçlarının burada devriye gezme hakkı bulunduğunu savunan ABD'nin anlatısıyla doğrudan çelişiyor. Boğazın yargı yetkisi konusundaki bu uyuşmazlık, iki ülke arasındaki sürtüşmenin temel noktalarından birini oluşturuyor. Apache'nin düşürülmesi ve ardından gelen 'meşru müdafaa' saldırıları, çatışmanın başından bu yana bu tipteki ilk uçak kaybı olması nedeniyle Tahran'ın tutumunu daha da katılaştırabilir.