Donald Trump yönetiminin okyanus izleme sistemini parçalama planı, insanlığı El Niño ve okyanus krizi gibi olgular karşısında ‘kör’ bırakabilir. Amerikalı ve Avrupalı bilim insanları, The Guardian gazetesine yaptıkları açıklamada, söz konusu adımın küresel ölçekte hava tahminlerinin doğruluğunu tehdit ettiğini vurguluyor. Ulusal Bilim Vakfı (NSF) tarafından işletilen programın kapsamının daraltılması, okyanuslardaki sıcaklık değişimlerinin ve tropikal fırtınaların güvenli bir şekilde izlenmesini engelleyecek. Özellikle tarım ve sigorta sektörlerinde derin ekonomik sonuçlar doğması bekleniyor.
Okyanus Gözlem Ağının Sökülmesi: Küresel Boşluk Büyüyor
ABD okyanus gözlem ağının küçültülmesi, Birleşmiş Milletler (BM) koordinasyonundaki küresel ağda kritik bir boşluğa yol açıyor. Okyanus Gözlemevleri Girişimi’nin (OOI) unsurlarının azaltılması, diğer hiçbir ülkenin doldurmadığı coğrafi boşlukları ortaya çıkarıyor. Sabrina Speich, Ecole Normale Supérieure’den yaptığı değerlendirmede, ABD verilerini kaybetmenin, gezegendeki okyanus bilgilerinin rastgele yüzde 80’ini kaybetmekten daha kötü olduğunu belirtti. Bunun nedeni, Amerikan istasyonlarının iklim izlemesi için kritik bölgelerde konumlanmış olması. Nature Climate Change dergisinde yayımlanan araştırmalar, Amerikan gözlemlerinin yokluğunun, okyanusların yıllık ısınma tahminlerindeki hata payını yüzde 163 artıracağını gösteriyor.
Tarım ve Sigorta Sektörü Tehdit Altında
Pratik etkiler tarım ve sigorta sektörlerini doğrudan vuracak. Çiftçiler, El Niño tahminlerini kullanarak kuraklık ya da sel beklentisine göre ekim planı yapıyor. Sabrina Speich, kuvvetli bir El Niño yılında veri eksikliğinin, hükümetlerin ve üreticilerin afetleri hafifletmek için zamanında harekete geçmesini engelleyeceğini anlatıyor. Sigorta şirketleri de hassas iklim risk modellerine dayandığı için bu durumdan büyük zarar görecek. NOAA verilerine göre 1980-2024 arasında ABD, her biri 1 milyar doların üzerinde hasara yol açan 400’den fazla iklim felaketi yaşadı.
‘Ekonomi porcuğu’ Trump yönetimine eleştiri
Mühendislik profesörü John P. Abraham, yönetimin kararını “ekonomi porcuğu” olarak nitelendirdi. Abraham, “ABD hükümeti, sensörlere bir milyar dolardan daha az harcamak istiyor; oysa bunlar okyanusun gözleri ve kulakları. Yılda yüz milyarlarca dolarlık iklim maliyetimiz var ve gözlem sisteminin maliyeti, ABD’yi vuran kasırga ve fırtınaların yol açtığı maliyetlerin çok küçük bir parçası” dedi. 2024’te ABD’de iklim felaketlerinin toplam maliyeti 177 milyar doları (yaklaşık 902 milyar TL) buldu. Bu rakam, kesintinin ne kadar kısa görüşlü olduğunu gözler önüne seriyor.
NOAA Güncellemeleri Durduruyor, AB Yatırım Yapıyor
NOAA’nın milyar dolarlık iklim felaketlerini izleme platformu, “öncelik değişikliği” gerekçesiyle güncellenmeyecek. NSF ise programın tamamen iptal edilmediğini, sadece kapsamının daraltıldığını savunuyor. Öte yandan Avrupa Birliği, OceanEye girişimine 92 milyon euro (544 milyon TL) yatırım yapacağını açıkladı. Ancak bu yatırım, ABD kararından önce planlanmıştı, dolayısıyla doğrudan bir yanıt niteliği taşımıyor. Copernicus İklim Hizmeti direktörü Samantha Burgess, okyanusun derinliklerinin uzaydan görülemediğini vurgulayarak doğrudan deniz gözlemlerinin “vazgeçilmez” olduğunu söyledi. Burgess, “Uluslararası iş birliğine ihtiyacımız var. Okyanus gözlemleri olmadan körü körüne seyrediyoruz” diye ekledi.