Het gebruik van GLP-1-medicijnen zoals Ozempic en Wegovy is geassocieerd met een reductie van ongeveer dertig procent in het risico op borstkanker, zo blijkt uit een grootschalig observationeel onderzoek dat deze week is gepresenteerd op het jaarlijkse congres van de Amerikaanse Vereniging voor Klinische Oncologie (ASCO). De studie, waarvan de uitkomsten tegelijkertijd zijn gepubliceerd in het tijdschrift JCO Oncology Practice, analyseerde de gezondheidsgegevens van meer dan 110.000 vrouwen. Volgens de betrokken wetenschappers gaat het om een statistisch veelbelovend verband, maar zij benadrukken dat er nog meer onderzoek nodig is om een daadwerkelijk preventief effect te bevestigen.
Onderzoek op het grootste oncologiecongres ter wereld
De resultaten werden bekendgemaakt op de editie van 2026 van ASCO, het meest invloedrijke oncologiecongres wereldwijd. Het onderzoeksteam stond onder leiding van dr. Elizabeth McDonald, hoogleraar radiologie aan de Perelman School of Medicine van de Universiteit van Pennsylvania. De wetenschappers bestudeerden de medische dossiers van 111.646 vrouwen in de leeftijd van 45 tot 80 jaar, met een body mass index (BMI) van 25 of hoger, die tussen januari 2022 en juni 2025 een mammografie hadden ondergaan binnen het Penn Medicine-zorgsysteem. Van deze groep hadden 15.264 vrouwen (13,7 procent) een actief recept voor een GLP-1-analoog; de overige 96.382 vrouwen hadden geen geregistreerde blootstelling aan deze middelen.
Opzet en omvang van de studie
Om vertekening te minimaliseren, gebruikten de onderzoekers twee analysemethoden. In de volledige onderzoekspopulatie hadden gebruiksters van GLP-1-medicijnen een 35,1 procent lagere kans om borstkanker te ontwikkelen. In een tweede, strengere analyse werd een groep van 30.528 vrouwen gematched op factoren zoals leeftijd, ras, etniciteit, BMI, borstdichtheid en de aanwezigheid van diabetes. In dat gematched cohort bedroeg de risicoreductie 30,5 procent. Deze cijfers duiden op een duidelijke statistische correlatie, maar de auteurs benadrukken dat observationele data geen causaliteit kunnen bewijzen.
Meer dan alleen gewichtsverlies
De onderzoekers vermoeden dat de preventieve voordelen verder reiken dan het effect van gewichtsafname, hoewel een gezond gewicht al lang wordt erkend als een beschermende factor tegen borstkanker, vooral na de menopauze. De GLP-1-analogen bootsen het natuurlijke hormoon GLP-1 na en kunnen chronische laaggradige ontstekingen tegengaan via meerdere cellulaire routes. Daarnaast beïnvloeden ze het metabolisme en kunnen ze epigenetische processen veranderen die direct de genactiviteit reguleren, waardoor de vroege ontwikkeling van tumorcellen wordt onderdrukt. De wetenschappers spreken van een combinatie van mechanismen die samen het risico kunnen verlagen.
Noodzaak van vervolgonderzoek
Ondanks de veelbelovende cijfers wijzen de onderzoekers op structurele beperkingen die definitieve conclusies in de weg staan. Het onderzoek maakte geen onderscheid tussen specifieke merken als semaglutide en tirzepatide, maar behandelde alle GLP-1-medicijnen als één groep. Bovendien werd geen rekening gehouden met de duur van de behandeling, erfelijke risicofactoren, het stadium van de kanker of het subtype van de tumor. De auteurs kondigen aan dat er aanvullende analyses worden uitgevoerd om de invloed van deze variabelen te bepalen. Voor de oncologische gemeenschap openen de bevindingen een nieuw onderzoeksveld, maar de weg naar een klinische aanbeveling is nog lang.
Nieuwe hoop voor preventie
Op dit moment zijn de mogelijkheden om het borstkankerrisico bij hoogrisicopatiënten te verkleinen beperkt tot frequente screening, preventieve borstamputaties of het gebruik van Tamoxifen, een middel dat vaak wordt afgewezen vanwege hevige bijwerkingen. Dr. Elizabeth McDonald bevestigt dat haar team een multicenter klinische studie plant, specifiek gericht op vrouwen met een hoog risico, om te bepalen of GLP-1-medicijnen daadwerkelijk het ontstaan van de ziekte voorkomen. “Uiteindelijk willen we betere opties vinden om borstkanker te voorkomen”, aldus McDonald in een verklaring. „Het is bemoedigend om te zien dat de overlevingskansen de afgelopen decennia zijn verbeterd; we zouden graag dezelfde vooruitgang zien op het gebied van preventie.”
Hoewel deze medicijnen oorspronkelijk zijn ontwikkeld voor diabetes type 2 en later zijn goedgekeurd voor gewichtsbeheersing, onderzoekt de wetenschap nu of ze kunnen worden hergebruikt als instrumenten voor kankerpreventie. De onderzoekers waarschuwen dat de huidige gegevens slechts een correlatie aantonen en dat langdurige vervolgstudies nodig zijn om een oorzakelijk verband te bewijzen. Dit onderzoek is een belangrijke stap, maar verre van een definitief antwoord.