Thị trường tài chính toàn cầu đang trải qua một trong những giai đoạn biến động nhất năm 2026 khi các nhà đầu tư buộc phải điều chỉnh mạnh kỳ vọng về chính sách tiền tệ của Mỹ. Sự kết hợp giữa các chỉ số kinh tế cao hơn dự kiến, đồn đoán về đợt nâng lãi suất mới từ Cục Dự trữ Liên bang, cùng nỗi lo về định giá quá cao của những “gã khổng lồ” trí tuệ nhân tạo đã châm ngòi cho một làn sóng bán tháo trên diện rộng. Các sàn giao dịch ở nhiều châu lục đồng loạt lao dốc, bắt nguồn từ Phố Wall rồi nhanh chóng lan sang châu Á và châu Âu. Nhóm cổ phiếu công nghệ cao, bao gồm bán dẫn, điện toán đám mây và cơ sở hạ tầng AI, chịu thiệt hại nặng nề nhất sau nhiều tháng tăng giá liên tục.
Dữ liệu việc làm Mỹ làm thay đổi kỳ vọng lãi suất
Cú sốc đầu tiên đến từ báo cáo thị trường lao động Mỹ, công bố con số khoảng 172.000 việc làm mới – cao hơn dự báo của các chuyên gia. Trong bối cảnh bình thường, thông tin này được xem là tín hiệu tích cực, nhưng lúc này nó lại mang hàm ý ngược lại. Một nền kinh tế vững chắc hơn đồng nghĩa với việc lạm phát có thể duy trì ở mức cao lâu hơn, từ đó làm tăng khả năng Cục Dự trữ Liên bang tiếp tục nâng lãi suất hoặc giữ chúng ở đỉnh cao trong thời gian dài. Hệ quả là lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng vọt, buộc giới đầu tư phải định giá lại các doanh nghiệp tăng trưởng nhanh.
Sức ép đặc biệt lên cổ phiếu trí tuệ nhân tạo
Các công ty liên quan đến trí tuệ nhân tạo vốn là động lực chính thúc đẩy thị trường suốt hai năm qua, thu hút hàng nghìn tỷ USD vốn đầu tư. Những nhà sản xuất chip, nhà cung cấp hạ tầng trung tâm dữ liệu, công ty điện toán đám mây và các đơn vị phát triển mô hình AI tiên tiến đều đã giao dịch ở mức định giá cao mà nhiều nhà phân tích cho là quá đà. Khi lãi suất tăng, giá trị hiện tại của lợi nhuận tương lai từ những doanh nghiệp này thường giảm, khiến chúng đặc biệt dễ tổn thương trước những thay đổi trong kỳ vọng về chính sách tiền tệ. Chính vì vậy, nhóm công nghệ đã dẫn đầu đà giảm điểm trên toàn cầu.
Ngành bán dẫn và thị trường Hàn Quốc chịu tổn thất nặng
Phân khúc bán dẫn là một trong những lĩnh vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất, với chỉ số Philadelphia Semiconductor Index (SOX) ghi nhận một trong những đợt điều chỉnh lớn nhất trong nhiều năm. Chỉ trong vài ngày, khoảng một nghìn tỷ USD giá trị vốn hóa đã bị xóa sổ khỏi các nhà sản xuất chip hàng đầu niêm yết tại Mỹ. Hàn Quốc trở thành một trong những thị trường chịu thiệt hại nghiêm trọng nhất: chỉ số KOSPI đã phải kích hoạt cơ chế ngắt mạch tự động (circuit breaker) để tạm dừng giao dịch. Những doanh nghiệp dẫn đầu trong sản xuất bộ nhớ phục vụ AI chứng kiến mức lỗ lớn, sau khi cổ phiếu của họ tăng vọt nhờ cơn sốt nhu cầu chip tiên tiến toàn cầu.
Phố Wall chuyển hướng sang tài sản phòng thủ
Tại Mỹ, dòng vốn bắt đầu dịch chuyển sang các lĩnh vực được coi là an toàn hơn như y tế và tiện ích công cộng, vốn có diễn biến tương đối tốt hơn so với nhóm công nghệ. Đồng thời, nhu cầu trái phiếu chính phủ Mỹ tăng lên, mặc dù lợi suất vẫn ở mức cao do kỳ vọng thắt chặt tiền tệ. Các nhà phân tích nhấn mạnh rằng thị trường không từ bỏ luận điểm đầu tư vào trí tuệ nhân tạo, mà chỉ đang điều chỉnh kỳ vọng sau một giai đoạn hưng phấn quá mức. Đồng đô la Mỹ mạnh lên trên thị trường quốc tế, tạo thêm áp lực lên tiền tệ của các nền kinh tế mới nổi và làm gia tăng biến động ở nhiều khu vực.
Triển vọng dài hạn và rủi ro địa chính trị
Bất chấp đợt điều chỉnh, nhiều chuyên gia cho rằng các nền tảng cơ bản của trí tuệ nhân tạo vẫn vững chắc, với nhu cầu về cơ sở hạ tầng điện toán ngày càng tăng nhanh. Các doanh nghiệp trên khắp thế giới tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào tự động hóa, phân tích dữ liệu, mô hình sinh tạo và hệ thống AI tiên tiến, trong khi chính phủ cùng tập đoàn lớn công bố những chương trình trị giá hàng tỷ USD nhằm mở rộng công nghệ. Tình trạng khan hiếm một số linh kiện tiên tiến vẫn kéo dài và cuộc chạy đua toàn cầu giành vị thế dẫn đầu trong AI tiếp tục thúc đẩy nhu cầu mạnh mẽ về chất bán dẫn. Bên cạnh lãi suất, nhà đầu tư còn theo dõi sát sao rủi ro địa chính trị – căng thẳng tại Trung Đông khiến giá dầu biến động, làm dấy lên lo ngại thêm về lạm phát toàn cầu và chuỗi cung ứng.