Lạm phát tại Hoa Kỳ đang tiến gần đến ngưỡng 4% trong những tháng tới, một mức chưa từng thấy kể từ năm 2023, theo hàng loạt chỉ số kinh tế mới được công bố. Điều này đã làm sống lại nỗi sợ hãi trên thị trường toàn cầu, nơi các nhà đầu tư đã định giá cho kịch bản lãi suất cao kéo dài và biến động tài chính gia tăng. Triển vọng này thách thức những kỳ vọng về việc bình thường hóa chính sách tiền tệ mà nhiều nhà đầu tư nuôi dưỡng trong năm nay. Dữ liệu về giá cả, năng lượng và thị trường lao động đều chỉ ra một quỹ đạo tăng tốc, khiến Cục Dự trữ Liên bang (Fed) chịu áp lực mới.
Những yếu tố thúc đẩy làn sóng lạm phát mới
Các nhà kinh tế, ngân hàng đầu tư và quản lý quỹ nhận thấy rằng đà giảm tốc của giá cả ghi nhận trong giai đoạn 2024-2025 có thể đang cạn kiệt. Nhiều yếu tố góp phần vào sự thay đổi này, bao gồm giá dầu thô quốc tế tăng, căng thẳng địa chính trị leo thang và chi phí vận tải cao hơn. Nền kinh tế Mỹ vẫn tiếp tục mạnh mẽ, với thị trường lao động sôi động duy trì nhu cầu của người tiêu dùng. Tăng trưởng tiền lương ở nhiều lĩnh vực cũng thúc đẩy áp lực lên giá cả. Dưới đây là những nguyên nhân chính được các chuyên gia chỉ ra:
- Giá dầu thô quốc tế leo thang;
- Bất ổn tại Trung Đông;
- Khả năng gián đoạn các tuyến đường biển chiến lược;
- Chi phí hậu cần toàn cầu tăng cao;
- Thị trường lao động Mỹ vẫn nóng;
- Tăng trưởng tiền lương ở nhiều ngành;
- Nhu cầu tiêu dùng Mỹ vững chắc.
Vai trò trung tâm của dầu mỏ và năng lượng
Thị trường năng lượng là một trong những tác nhân chính của làn sóng lạm phát mới này. Dầu mỏ vẫn rất nhạy cảm với bất kỳ mối đe dọa nào liên quan đến eo biển Hormuz, một tuyến đường huyết mạch cho thương mại hàng hóa toàn cầu. Các nhà phân tích trong ngành cảnh báo rằng ngay cả những gián đoạn nhỏ cũng có thể gây ra tác động đáng kể đến giá nhiên liệu. Vì chi phí năng lượng ảnh hưởng đến hầu như mọi lĩnh vực kinh tế — vận tải, hậu cần, sản xuất công nghiệp và phân phối — các doanh nghiệp cuối cùng phải chuyển một phần chi phí tăng lên cho người tiêu dùng. Hiện tượng này đặc biệt quan trọng tại Hoa Kỳ do quy mô nền kinh tế và vị trí trung tâm trong thương mại toàn cầu.
Cục Dự trữ Liên bang đối diện với thách thức kép
Khả năng lạm phát vượt quá 4% tạo ra một thách thức lớn đối với các nhà điều hành của Cục Dự trữ Liên bang. Trong những năm gần đây, tổ chức này đã cố gắng cân bằng hai mục tiêu: kiểm soát lạm phát và tránh suy giảm kinh tế quá mức. Nhiều nhà đầu tư từng hy vọng rằng năm 2026 sẽ đánh dấu sự khởi đầu của giai đoạn cắt giảm lãi suất, nhưng áp lực mới đã thay đổi hoàn toàn kịch bản đó. Nếu giá cả tiếp tục tăng tốc, Fed có thể buộc phải duy trì lập trường thắt chặt lâu hơn. Điều này có nghĩa là các khoản vay, tài trợ và tín dụng nói chung có thể vẫn đắt đỏ hơn đối với cả doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Thị trường tài chính và hiệu ứng domino toàn cầu
Các thị trường toàn cầu theo dõi sát sao từng tín hiệu liên quan đến lạm phát Mỹ, bởi lãi suất của nước này đóng vai trò là chuẩn mực cho hệ thống tài chính quốc tế. Khi các nhà đầu tư tin rằng lãi suất Mỹ sẽ duy trì ở mức cao, những động thái điển hình bao gồm đồng đô la mạnh lên, dòng vốn rút khỏi các thị trường mới nổi và áp lực lên thị trường chứng khoán. Trong các phiên giao dịch gần đây, các nhà quản lý quỹ đã điều chỉnh lại dự báo của họ về chính sách tiền tệ. Tác động lên đồng đô la đặc biệt quan trọng: đồng tiền Mỹ có xu hướng tăng giá trong thời kỳ lãi suất cao, làm tăng chi phí nợ nước ngoài của các nền kinh tế mới nổi và gây áp lực lên tiền tệ của họ.
Tác động lan tỏa và những góc nhìn trái chiều
Brasil theo dõi chặt chẽ các diễn biến tại Hoa Kỳ. Các quyết định của Fed thường ảnh hưởng đến hành vi của đồng đô la, thị trường chứng khoán và lãi suất trong nước. Nếu lãi suất Mỹ duy trì ở mức cao, các nhà đầu tư có thể giảm mức độ tiếp xúc với các thị trường mới nổi, ảnh hưởng đến dòng vốn và làm gia tăng biến động của tài sản Brasil. Các mặt hàng quan trọng đối với nền kinh tế nước này, như dầu mỏ, quặng sắt và nông sản, cũng có thể chịu tác động. Song song đó, thị trường lao động Mỹ vẫn mạnh mẽ: bất chấp lãi suất cao, tạo việc làm tiếp tục vững chắc và tiền lương tăng trên mức trung bình lịch sử. Kịch bản này, dù tích cực cho người lao động, lại góp phần gây áp lực lạm phát dai dẳng, vì người tiêu dùng có thu nhập cao hơn duy trì nhu cầu ở mức cao.
Những luồng ý kiến khác nhau từ giới chuyên gia
Các giám đốc điều hành của những tập đoàn lớn đang theo dõi diễn biến lạm phát một cách thận trọng. Nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí gia tăng trong các lĩnh vực như nguyên vật liệu, năng lượng, cước vận chuyển, lao động và công nghệ. Tùy thuộc vào mức độ của những áp lực này, họ có thể chọn điều chỉnh giá bán cho người tiêu dùng, tạo ra một vòng luẩn quẩn khiến công việc của các ngân hàng trung ương trở nên khó khăn hơn. Chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn dễ bị tổn thương trước các cú sốc địa chính trị, như xung đột vũ trang và trừng phạt kinh tế, làm tăng nhanh chi phí vận tải và sản xuất. Sự dễ tổn thương này vẫn là mối lo ngại thường trực đối với chính phủ và doanh nghiệp. Quan điểm của các nhà kinh tế về những tháng tới có sự khác biệt. Một số cho rằng lạm phát trên 4% có thể chỉ là tạm thời, chủ yếu liên quan đến giá năng lượng. Những người khác nhìn thấy các dấu hiệu áp lực kinh tế rộng hơn, đảm bảo sự lo ngại bổ sung. Các tổ chức như Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia (NBER) và Viện Brookings theo dõi chặt chẽ các chỉ số giá cả, tiêu dùng và việc làm. Có sự đồng thuận rằng các báo cáo kinh tế sắp tới sẽ rất quan trọng để xác định hướng đi của chính sách tiền tệ Mỹ. Thú vị là, một số chuyên gia chỉ ra rằng những tiến bộ công nghệ — như các công cụ trí tuệ nhân tạo do OpenAI, Google DeepMind và những bên khác phát triển — có thể tăng năng suất và kiềm chế áp lực lạm phát trong dài hạn, nhưng những tác động này sẽ mất nhiều năm mới phản ánh đầy đủ vào nền kinh tế.