Thị trường tài chính toàn cầu mở cửa phiên giao dịch ngày 9 tháng 6 năm 2026 với tâm lý lạc quan thận trọng sau khi có tín hiệu giảm leo thang căng thẳng giữa Israel và Iran. Thỏa thuận ngừng bắn bất ngờ đã mang lại sự nhẹ nhõm tạm thời cho các nhà đầu tư vốn phải đối mặt với biến động mạnh trong những ngày trước đó. Chứng khoán châu Á ghi nhận mức tăng khiêm tốn, hợp đồng tương lai cổ phiếu Mỹ cải thiện và áp lực lên trái phiếu chính phủ giảm bớt. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo bối cảnh địa chính trị vẫn mong manh và có thể đảo chiều nhanh chóng. Thử thách thực sự đối với thị trường sẽ đến trong những tuần tới khi thông tin chi tiết về sự ổn định khu vực dần lộ diện.
Vì sao Trung Đông vẫn là điểm nóng đối với giới đầu tư
Israel và Iran nằm ở khu vực chiến lược đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu. Bất kỳ cuộc leo thang quân sự nào ở Trung Đông đều có thể tác động trực tiếp đến dòng chảy dầu thô và khí đốt tự nhiên. Một trong những mối lo lớn nhất là eo biển Hormuz – tuyến đường huyết mạch cho một phần đáng kể thương mại dầu mỏ thế giới. Nếu tuyến đường này bị phong tỏa hoặc gián đoạn, giá năng lượng có thể tăng vọt, gây áp lực lên các nền kinh tế trên toàn cầu. Ngay cả trước khi xung đột bùng phát, nhiều quốc gia đã phải vật lộn với lạm phát cao và tăng trưởng chậm lại; một cú sốc năng lượng sẽ làm tình hình thêm trầm trọng.
Dầu mỏ – phong vũ biểu nhạy cảm nhất của khủng hoảng
Dầu thô đã trở thành chỉ số tài chính chính của cuộc xung đột này. Trong những thời điểm căng thẳng nhất, giá dầu quốc tế tăng mạnh do lo ngại thiếu hụt nguồn cung. Khi triển vọng giảm leo thang xuất hiện, một phần mức tăng này đã bị xóa bỏ. Tuy nhiên, các nhà phân tích trong lĩnh vực năng lượng vẫn theo dõi sát sao tình hình. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), ngay cả những gián đoạn hậu cần nhỏ cũng có thể gây ra tác động đáng kể đến giá toàn cầu. Các nhà máy lọc dầu, công ty vận tải biển và những nhà nhập khẩu lớn liên tục đánh giá rủi ro vận hành.
Lạm phát và lãi suất: hiệu ứng lan tỏa
Năng lượng có ảnh hưởng trực tiếp đến hầu hết mọi lĩnh vực của nền kinh tế. Khi giá dầu tăng, chi phí vận chuyển gia tăng, kéo theo chi phí phân phối hàng hóa và vận hành chuỗi cung ứng. Hiện tượng này có thể chuyển đến người tiêu dùng cuối cùng thông qua giá cả cao hơn. Các nhà kinh tế cảnh báo rằng một cú sốc kéo dài về giá năng lượng có thể cản trở nỗ lực kiểm soát lạm phát của các ngân hàng trung ương. Trong những năm gần đây, các cơ quan tiền tệ ở các nước phát triển đã tăng lãi suất để chống lại áp lực tăng giá dai dẳng; một làn sóng lạm phát mới sẽ làm trì hoãn việc cắt giảm lãi suất như kỳ vọng. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đều đang theo dõi chặt chẽ các diễn biến này.
Đô la Mỹ và các tài sản trú ẩn an toàn
Trong thời kỳ bất ổn, nhà đầu tư thường tìm đến những nơi trú ẩn an toàn. Về mặt lịch sử, dòng vốn thường đổ vào:
- Trái phiếu chính phủ Mỹ;
- Đô la Mỹ;
- Vàng;
- Franc Thụy Sĩ;
- Yên Nhật.
Trong những giai đoạn căng thẳng địa chính trị cao độ, các tài sản này ghi nhận nhu cầu rất lớn. Khi rủi ro giảm bớt một phần, một phần dòng vốn đã bắt đầu quay trở lại cổ phiếu và thị trường mới nổi. Dù vậy, các nhà quản lý quỹ vẫn duy trì thái độ thận trọng, chờ đợi những tín hiệu ổn định rõ ràng hơn.
Phản ứng của nhà đầu tư tổ chức và thị trường mới nổi
Các quỹ lớn, ngân hàng đầu tư và công ty quản lý tài sản đã áp dụng chiến lược phòng thủ trong giai đoạn đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng. Trong số các biện pháp được ghi nhận có:
- Tăng tỷ trọng nắm giữ vàng;
- Mua trái phiếu chính phủ;
- Giảm đầu tư vào các lĩnh vực dễ bị tổn thương;
- Đa dạng hóa danh mục theo khu vực địa lý;
- Sử dụng các công cụ bảo vệ tỷ giá hối đoái bổ sung.
Hiện nay, khi rủi ro có dấu hiệu hạ nhiệt, một phần các vị thế này đang được đánh giá lại. Các thị trường mới nổi, đặc biệt là những nước nhập khẩu năng lượng, chịu tác động nặng nề hơn trong thời kỳ bất ổn toàn cầu. Đồng nội tệ có thể mất giá và chi phí vay vốn tăng lên. Ngược lại, các nước xuất khẩu hàng hóa năng lượng có thể hưởng lợi nếu giá vẫn ở mức cao.
Rủi ro vẫn còn đó sau lệnh ngừng bắn
Mặc dù thỏa thuận ngừng bắn tạm thời làm giảm áp lực, các nhà phân tích cho rằng còn quá sớm để khẳng định mọi rủi ro đã biến mất. Khu vực này vẫn là một trong những điểm nóng nhất thế giới, và bất kỳ sự cố mới nào cũng có thể gây ra phản ứng nhanh chóng từ thị trường. Hơn nữa, nhà đầu tư còn phải đối mặt với những thách thức khác như lãi suất cao, lạm phát dai dẳng ở một số nền kinh tế, tăng trưởng toàn cầu chậm lại, nợ công gia tăng và những chuyển đổi liên quan đến trí tuệ nhân tạo. Phản ứng tích cực vừa qua cho thấy tầm quan trọng của sự ổn định địa chính trị, nhưng bức tranh tổng thể vẫn bất định. Trong những tháng tới, dầu mỏ, lạm phát, lãi suất và tăng trưởng kinh tế sẽ tiếp tục là những chỉ số chính được theo dõi sát sao.