Iran vừa châm ngòi cho một cuộc đối đầu mới khi tuyên bố sẽ tấn công các căn cứ quân sự Mỹ ở Trung Đông, sau khi Israel oanh kích Beirut phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn tại Liban. Lời đe dọa được đưa ra bởi nhà đàm phán chính Iran, Mohammad Qalibaf, người đồng thời là chủ tịch Quốc hội, vào hôm nay (7/6). Hành động của Israel nhắm vào một khu ngoại ô thủ đô Liban, với lý do tiêu diệt các tay súng Hezbollah, ngay lập tức kích hoạt phản ứng từ Tehran. Cuộc không kích này diễn ra chỉ vài giờ trước khi tuyên bố của Qalibaf được công bố, cho thấy một sự leo thang có chủ đích từ phía Iran.
Tehran công bố danh sách căn cứ Mỹ làm mục tiêu
Qalibaf viết trên mạng xã hội rằng Mỹ “không cam kết với lệnh ngừng bắn cũng như không tin vào đối thoại”, đồng thời viện dẫn phong tỏa hải quân và vi phạm các thỏa thuận liên quan đến Liban. Chính phủ Iran chính thức liệt kê 19 căn cứ quân sự Mỹ trải rộng khắp Trung Đông, bao gồm các quốc gia như UAE, Oman, Saudi Arabia, Iraq và Ai Cập, là “mục tiêu hợp pháp” để trả đũa. Danh sách này được công bố kèm một bản đồ chi tiết trên báo chí địa phương. Ông Qalibaf cũng mở rộng mối đe dọa sang các tài sản của Israel trong khu vực, cho thấy Tehran sẵn sàng nhắm vào nhiều mục tiêu hơn ngoài các lực lượng Mỹ.
Vai trò kép của Qalibaf trong giới lãnh đạo Iran
Việc Qalibaf, người vừa là nhà đàm phán chính vừa là chủ tịch Quốc hội, đích thân đưa ra cảnh báo này phản ánh một lập trường thống nhất và cứng rắn trong hệ thống quyền lực Tehran. Sự kiêm nhiệm chức vụ của ông củng cố tính chính thức và cấp cao của lời đe dọa, cho thấy đây không phải là lời nói suông mà là một tín hiệu mang tính chính sách. Động thái này báo hiệu Iran muốn dùng vũ lực để đáp trả những gì họ coi là hành động khiêu khích từ Israel và sự dung túng của Mỹ. Qalibaf muốn khẳng định vị thế trong nội bộ và gửi thông điệp rằng Tehran sẽ không khoanh tay đứng nhìn.
Mối quan hệ Mỹ – Israel bộc lộ rạn nứt công khai
Cuộc không kích của Israel vào Beirut là một thách thức trực tiếp đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, người chỉ một tuần trước đó đã bảo đảm rằng Israel sẽ không oanh tạc Liban nữa. Lời hứa bị phá vỡ đã gây ra một cuộc tranh cãi công khai chưa từng có giữa Trump và Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Chính ông Trump xác nhận đã gọi Netanyahu là “hoàn toàn điên rồ” vì các cuộc xâm nhập vào Liban. Sự bất đồng này phơi bày những vết nứt trong mối quan hệ chiến lược vốn được xem là bền chặt giữa hai đồng minh thân cận. Việc một tổng thống Mỹ công khai chỉ trích người đứng đầu chính phủ Israel là điều rất hiếm thấy trong lịch sử ngoại giao song phương.
Cam kết tan vỡ làm suy yếu uy tín Washington
Hành động của Netanyahu cho thấy Israel sẵn sàng hành động độc lập bất chấp những bảo đảm từ Mỹ, gây áp lực lớn lên hình ảnh của Trump với tư cách người bảo lãnh cho hòa bình. Sự kiện này làm suy yếu uy tín của Washington trong vai trò trung gian đáng tin cậy cho các thỏa thuận ngừng bắn ở Trung Đông. Cộng đồng quốc tế giờ đây sẽ đặt câu hỏi về khả năng Mỹ có thể giữ lời hứa với tất cả các bên liên quan. Sự rạn nứt này cũng mang lại lợi thế tuyên truyền cho Iran, khi Tehran có thể viện dẫn nó để biện minh cho các hành động quân sự tiếp theo.
Bất đồng về phạm vi thỏa thuận ngừng bắn
Một điểm mấu chốt gây tranh cãi là phạm vi của thỏa thuận ngừng bắn. Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải, cùng với Iran khẳng định thỏa thuận bao gồm Liban. Ngược lại, Mỹ và Israel cho rằng lệnh ngừng bắn chỉ giới hạn ở lãnh thổ Iran và các quốc gia vùng Vịnh. Tuần trước, Trump tuyên bố Israel và Hezbollah đã đồng ý chấm dứt các cuộc tấn công ở Liban và miền bắc Israel. Tuy nhiên, Hezbollah – tổ chức khủng bố do Iran hậu thuẫn – vẫn tiếp tục các cuộc tập kích vào miền bắc Israel. Sự khác biệt trong cách hiểu này làm gia tăng bất ổn và khiến cho bất kỳ nỗ lực hòa giải nào cũng trở nên mong manh.
Cục diện hiện nay kết hợp giữa lời đe dọa của Iran nhắm vào các căn cứ Mỹ và sự tiếp diễn của các cuộc giao tranh giữa Israel với Hezbollah. Thỏa thuận ngừng bắn bị phá vỡ đã đẩy sâu hơn cuộc khủng hoảng ngoại giao và quân sự. Cộng đồng quốc tế đang theo dõi sát sao những động thái tiếp theo từ Tehran và Tel Aviv. Kết cục của cuộc đối đầu này có thể định hình lại cán cân quyền lực ở Trung Đông trong thời gian tới.