Thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran đã chính thức được ký kết vào thứ Hai (15/6) với sự tham gia của Tổng thống Donald Trump và Phó Tổng thống J.D. Vance bên phía Washington, cùng Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf bên phía Tehran. Đây được xem là bước tiến ngoại giao lớn nhất kể từ khi xung đột bùng phát vào tháng 2, hứa hẹn định hình lại cục diện chiến tranh tại Trung Đông. Một quan chức Mỹ giấu tên xác nhận thông tin, song chính ông Trump đã công khai xác nhận việc ký kết. Nghi lễ chính thức dự kiến diễn ra vào thứ Sáu tới (19/6), mang tính biểu tượng và tầm nhìn quốc tế rộng lớn.
Chi tiết thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran
Theo nguồn tin từ một quan chức Mỹ giấu tên, thỏa thuận tạm thời này bao gồm các điều khoản về chấm dứt chiến sự và mở cửa trở lại eo biển Hormuz – một trong những tuyến đường biển chiến lược nhất hành tinh. Khoảng một phần năm lượng dầu thô toàn cầu đi qua eo biển này, vốn bị phong tỏa một phần do xung đột. Tuy nhiên, nội dung toàn văn vẫn chưa được công bố. Các nguồn tin cho biết thỏa thuận chưa giải quyết vấn đề chương trình hạt nhân Iran, vốn là điểm nóng căng thẳng lâu nay, mà chỉ tập trung vào lệnh ngừng bắn và khôi phục lưu thông hàng hải.
Ai đã ký thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran?
Bên Mỹ, văn kiện được ký bởi Tổng thống Donald Trump và Phó Tổng thống J.D. Vance. Phía Iran, người ký là Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf. Một quan chức Mỹ nói với báo giới rằng thông tin được xác nhận từ chính quyền Washington, dù quan chức này yêu cầu giấu tên. Lễ ký chính thức vào thứ Sáu (19/6) dự kiến sẽ có quy mô trang trọng hơn, thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế.
Điều gì thay đổi tại eo biển Hormuz và thị trường năng lượng?
Về vấn đề eo biển Hormuz, quan chức Mỹ cho biết lưu lượng tàu thuyền qua đây sẽ gia tăng dần dần. “Các bạn sẽ thấy sự gia tăng đáng kể trong lưu thông tại eo biển Hormuz, điều này đã bắt đầu, và sẽ tiếp diễn từ từ theo thời gian”, vị quan chức này tuyên bố. Ông nhấn mạnh rằng trạng thái bình thường sẽ không đạt được chỉ trong hai tuần, nhưng sự cải thiện thực chất đã được kỳ vọng. Tin tức này ngay lập tức làm dịu thị trường năng lượng toàn cầu, vốn chao đảo dữ dội kể từ khi xung đột nổ ra vào tháng 2 với các cuộc tấn công chung của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.
Thỏa thuận tạm thời có phụ thuộc vào chấm dứt xung đột tại Liban?
Washington và Tehran tuyên bố thỏa thuận tạm thời có thể phụ thuộc vào việc chấm dứt các cuộc giao tranh tại Liban. Dù là bước tiến đáng kể, thỏa thuận tạm thời này trì hoãn các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân Iran – một trong những vấn đề gai góc nhất trong quan hệ song phương. Cuộc xung đột đã cướp đi sinh mạng hàng nghìn người và tác động mạnh đến thị trường năng lượng bắt đầu từ tháng 2, khi EUA và Israel phối hợp tấn công Iran. Các nhà phân tích nhận định văn bản sơ bộ chưa đề cập trực tiếp đến nguyên nhân cốt lõi của cuộc chiến, nhưng nó thiết lập một lệnh ngừng bắn có thể mở đường cho các cuộc đàm phán rộng hơn.
Thỏa thuận tạm thời có chấm dứt chiến tranh Trung Đông không?
Không. Thỏa thuận tạm thời là bước tiến lớn nhất hướng tới giải quyết xung đột, nhưng việc thực thi có thể phụ thuộc vào lệnh ngừng bắn tại Liban và tiến trình đàm phán hạt nhân bị hoãn lại. Chiến tranh không chấm dứt tự động, song thỏa thuận tạo ra một lộ trình giảm leo thang. Các nhà phân tích lưu ý rằng thỏa thuận trì hoãn các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân Iran, điều này có thể vấp phải chỉ trích từ các giới diều hâu tại Washington và Tel Aviv. Ưu tiên trước mắt là chấm dứt giao tranh và mở lại eo biển Hormuz, nhưng việc thiếu lộ trình cụ thể cho vấn đề hạt nhân khiến sự ổn định dài hạn của khu vực vẫn còn bỏ ngỏ.
Những câu hỏi thường gặp về thỏa thuận Mỹ-Iran
Thỏa thuận tạm thời có phải là hiệp định cuối cùng?
Không. Văn kiện ký hôm thứ Hai là một thỏa thuận sơ bộ, theo đúng nguồn tin từ quan chức Mỹ. Lễ ký chính thức sẽ diễn ra vào thứ Sáu (19/6), nhưng thỏa thuận vẫn có thể phụ thuộc vào việc chấm dứt giao tranh tại Liban. Đây là một bước tiến, không phải hiệp ước cuối cùng.
Khi nào eo biển Hormuz được mở cửa hoàn toàn?
Quan chức Mỹ cho biết lưu lượng tàu sẽ tăng dần và tình trạng bình thường sẽ không trở lại chỉ trong hai tuần. “Các bạn sẽ thấy sự gia tăng đáng kể trong lưu thông tại eo biển Hormuz, điều này đã bắt đầu”, viên chức này nói. Không có ngày cụ thể cho việc mở cửa hoàn toàn, nhưng quá trình này đã được khởi động.