Quỹ Tiền tệ Quốc tế (FMI) đã công bố cắt giảm dự báo tăng trưởng của Khu vực đồng euro xuống 0,9% cho năm 2026, thấp hơn đáng kể so với mức 1,1% đưa ra hồi tháng 4. Thông tin được Reuters dẫn lại từ thông cáo chính thức và báo cáo của tổ chức này. Cùng với đó, dự báo lạm phát của khối được nâng từ 2,6% lên 2,8%, phản ánh áp lực giá cả dai dẳng. FMI cảnh báo rằng nếu giá năng lượng tiếp tục neo ở mức cao trong thời gian dài, kịch bản hiện tại có thể còn xấu đi.
Suy yếu kinh tế và nguyên nhân sâu xa
Con số tăng trưởng 0,9% đánh dấu một bước lùi rõ rệt so với mức 1,4% ghi nhận trong năm 2025. Trước đó, vào tháng 4, FMI đã hạ dự báo từ 1,4% xuống 1,1%, nhưng sự leo thang của căng thẳng địa chính trị và chi phí năng lượng tăng vọt buộc tổ chức này phải tiếp tục điều chỉnh giảm. Báo cáo mới nhất, được trình bày trước các bộ trưởng tài chính của khối, mô tả cuộc chiến ở Trung Đông như một cú sốc cung tạm thời – nhưng với những tác động thực tế lên niềm tin, khả năng tài trợ và hoạt động kinh tế. Trên thực tế, cuộc khủng hoảng không chỉ đẩy giá lên cao mà còn làm tín dụng trở nên đắt đỏ hơn, các doanh nghiệp và người tiêu dùng trở nên thận trọng hơn, từ đó làm giảm đầu tư.
Tác động từ xung đột Trung Đông
FMI nhấn mạnh rằng một cú sốc năng lượng kéo dài hơn có thể đẩy lạm phát và kỳ vọng lạm phát lên cao hơn nữa, đặc biệt là ở châu Âu – khu vực phụ thuộc nặng nề vào năng lượng nhập khẩu. Sự phụ thuộc này khiến châu Âu trở nên đặc biệt nhạy cảm trước mọi biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu. Nếu cuộc xung đột leo thang, hoặc tiến trình sửa chữa cơ sở hạ tầng năng lượng bị chậm trễ, rủi ro đối với khu vực sẽ gia tăng nhanh chóng. Báo cáo cũng lưu ý thêm rằng căng thẳng ở Ukraine có thể tạo ra các rủi ro bổ sung đáng kể.
Lạm phát dai dẳng và áp lực lên người dân, doanh nghiệp
Việc nâng dự báo lạm phát lên 2,8% là một điểm trọng tâm trong báo cáo lần này. Mặc dù con số này không cho thấy sự leo thang mất kiểm soát, nó chỉ ra rằng tốc độ giảm giá đang chậm hơn mong muốn, buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì trạng thái cảnh giác cao. Tác động tức thì rơi trực tiếp vào túi tiền của các hộ gia đình: thực phẩm, vận tải, năng lượng và dịch vụ đều đắt đỏ hơn, làm sụt giảm sức mua và suy yếu tiêu dùng. Đối với các doanh nghiệp, chi phí sản xuất tăng, biên lợi nhuận bị thu hẹp và các quyết định đầu tư thường xuyên bị hoãn lại.
Gánh nặng chi phí sản xuất
Các ngành công nghiệp quan trọng, vốn phụ thuộc vào nguồn năng lượng ổn định và giá cả dễ dự đoán, là những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. FMI nhấn mạnh rằng chi phí năng lượng cao vẫn tiếp tục tác động lên lĩnh vực sản xuất chế tạo, niềm tin kinh doanh và các điều kiện tài chính, tạo ra một môi trường mà sự phục hồi của khối có thể mất nhiều thời gian hơn để lấy đà. Sự cảnh báo này đặt ra câu hỏi về khả năng chống chịu của nền kinh tế châu Âu trong trung hạn.
ECB đối mặt bài toán khó giữa lạm phát và tăng trưởng
Dự báo mới của FMI có mối liên hệ trực tiếp với chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB). Đúng ngày công bố báo cáo, ECB đã tăng lãi suất lần đầu tiên trong gần ba năm, theo thông tin từ Reuters. FMI đánh giá rằng ECB có thể thực hiện thêm hai lần tăng lãi suất nữa trong năm 2026, với tổng mức tăng 50 điểm cơ bản, thậm chí một đợt tăng thứ ba vẫn nằm trong tầm ngắm. Điều này cho thấy nhà điều hành tiền tệ châu Âu đang bị kẹt giữa hai rủi ro: một bên là lạm phát trên mục tiêu, bên kia là sự suy yếu của động lực tăng trưởng.
Khuyến nghị hỗ trợ tài khóa có mục tiêu
Khi lãi suất tăng, mục đích là giảm áp lực lạm phát, nhưng cái giá phải trả là tín dụng đắt đỏ hơn và sự suy yếu của một phần hoạt động kinh tế. FMI đề xuất các chính phủ nên thận trọng, không phản ứng bằng các gói kích thích quá rộng đối với hóa đơn năng lượng. Thay vào đó, tổ chức này khuyến nghị hỗ trợ tài khóa có mục tiêu, tập trung vào các gia đình dễ bị tổn thương, chứ không phải một gói tổng quát có thể kích thích nhu cầu và gây khó khăn cho cuộc chiến chống lạm phát.
Rủi ro địa chính trị lan tỏa ra toàn cầu
Cuộc xung đột ở Trung Đông chiếm vị trí trung tâm trong phân tích của FMI, bởi châu Âu đặc biệt nhạy cảm với giá năng lượng. Khi giá dầu và khí đốt tăng, tác động không chỉ giới hạn trong lĩnh vực năng lượng mà lan tỏa ra vận tải, công nghiệp, nông nghiệp, hậu cần và dịch vụ. Báo cáo chỉ ra rằng một sự leo thang mới của xung đột, sự chậm trễ trong sửa chữa cơ sở hạ tầng năng lượng hoặc căng thẳng lớn hơn ở Ukraine đều có thể tạo ra những rủi ro bổ sung cho khu vực. FMI nhận thấy sự mong manh hiện tại có thể mở rộng nhanh chóng nếu các nguồn gây sốc mới xuất hiện.
Kịch bản này làm thay đổi nhận thức rủi ro toàn cầu, khiến các nhà đầu tư tìm đến các tài sản an toàn, trong khi đồng tiền, thị trường chứng khoán và trái phiếu của các quốc gia phụ thuộc nhiều vào năng lượng và thương mại quốc tế trở nên biến động hơn. Hiệu ứng không chỉ dừng lại ở châu Âu; nó lan sang Mỹ, châu Á, Mỹ Latinh và các thị trường mới nổi. Sự điều chỉnh dự báo này có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi Khu vực đồng euro, bởi châu Âu vẫn là một trong những nền kinh tế lớn nhất hành tinh với sự hội nhập thương mại, tài chính và công nghiệp sâu rộng.
Triển vọng mong manh cho nửa cuối năm 2026
Kịch bản có khả năng xảy ra nhất, theo thông tin từ FMI và Reuters, là một châu Âu tăng trưởng thấp, lạm phát vẫn cao hơn mức lý tưởng và các ngân hàng trung ương duy trì lập trường thận trọng. Nửa đầu năm 2026 cho thấy sự phục hồi của khối vẫn dễ bị tổn thương trước các cú sốc bên ngoài. Nếu giá năng lượng tiếp tục ở mức cao, lạm phát có thể trở nên khó hạ hơn và buộc ECB phải giữ lãi suất cao trong thời gian dài hơn, với tác động trực tiếp đến tiêu dùng, đầu tư và niềm tin kinh doanh. Ngược lại, một sự cải thiện trong tình hình địa chính trị và sự bình thường hóa của giá năng lượng có thể giảm bớt một phần áp lực.
Tuy nhiên, FMI nói rõ rằng rủi ro hiện đang nghiêng về phía tiêu cực nhiều hơn là tích cực. Điều này đặt ra một thách thức lớn cho các nhà hoạch định chính sách cũng như các nhà đầu tư toàn cầu, những người phải tính đến một bức tranh phức tạp với lãi suất cao ở một khu vực, lạm phát gia tăng ở khu vực khác và căng thẳng địa chính trị ở một khu vực thứ ba, tạo ra tính khó dự đoán cao hơn. Các tài sản phòng thủ thường chiếm ưu thế, trong khi các ngành mang tính chu kỳ có thể chịu thiệt hại nhiều hơn. Đồng euro cũng có thể chịu áp lực so với đồng đô la nếu nền kinh tế châu Âu giảm tốc mạnh hơn dự kiến, ảnh hưởng đến nhập khẩu, xuất khẩu, bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp và dòng vốn.