Lạm phát đã quay trở lại và tăng tốc tại ba nền kinh tế lớn nhất châu Âu – Đức, Tây Ban Nha và Ý – gây sức ép nghiêm trọng lên Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) khi các chỉ số giá tiêu dùng vượt xa mọi dự báo trước đó. Dữ liệu từ các cơ quan thống kê quốc gia, vốn được ECB theo dõi sát sao, cho thấy đà tăng giá đã quay trở lại ngay khi giới phân tích tin rằng cuộc khủng hoảng lạm phát đang đến hồi kết. Sự hồi phục này, chủ yếu do chi phí năng lượng và dịch vụ thúc đẩy, đảo ngược xu hướng giảm nhiều tháng qua và một lần nữa đặt câu hỏi về khả năng kiểm soát giá cả của khu vực đồng euro.
Lạm phát quay trở lại thách thức kỳ vọng kiểm soát
Tại Tây Ban Nha, lạm phát hàng năm tăng cao do giá điện, nhiên liệu và các dịch vụ liên quan đến du lịch leo thang. Ý cũng ghi nhận mức tăng đáng kể khi chi phí vận tải và thực phẩm đồng loạt đi lên. Trong khi đó, nền kinh tế lớn nhất châu Âu là Đức chứng kiến lạm phát vượt kỳ vọng của thị trường, củng cố nhận định rằng vấn đề giá cả không chỉ giới hạn ở các nước phía nam. Các nhà kinh tế nhấn mạnh sự kết hợp giữa năng lượng đắt đỏ, tiền lương tăng và nhu cầu phục hồi một phần đang tạo ra môi trường thuận lợi để lạm phát duy trì trên mục tiêu 2% của ECB.
Năng lượng từ xung đột đến hiệu ứng dây chuyền
Một trong những yếu tố cốt lõi giải thích cho sự quay trở lại của lạm phát là diễn biến giá năng lượng. Xung đột tại Trung Đông đã làm gia tăng rủi ro đối với nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu, tác động trực tiếp đến chi phí năng lượng tại châu Âu. Lục địa già, vốn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng, vẫn dễ bị tổn thương trước các cú sốc từ bên ngoài. Các chuyên gia chỉ ra rằng năng lượng hoạt động như một nhân tố khuếch đại lạm phát: khi doanh nghiệp trả tiền điện hoặc nhiên liệu cao hơn, chi phí đó được chuyển vào giá bán cuối cùng, tạo ra hiệu ứng lan tỏa đến hầu như mọi ngành kinh tế.
Dịch vụ và du lịch tạo áp lực dai dẳng khó kiểm soát
Một yếu tố quan trọng khác thúc đẩy lạm phát là sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành dịch vụ, đặc biệt là du lịch. Năm 2026, du lịch châu Âu tiếp tục đạt lượng khách cao, nhất là tại các điểm đến như Tây Ban Nha, Ý, Pháp và Hy Lạp. Lượng du khách đông đảo cho phép khách sạn, nhà hàng, hãng hàng không và các doanh nghiệp giải trí tăng giá mà không gặp phải sự sụt giảm đáng kể về nhu cầu. Hiện tượng này khiến ECB lo ngại bởi lạm phát dịch vụ thường khó kiểm soát hơn lạm phát hàng hóa. Trong khi giá dầu có thể giảm nhanh nếu thị trường toàn cầu ổn định, giá dịch vụ có xu hướng duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn. Ngoài ra, việc tăng lương tại nhiều ngành ở châu Âu cũng góp phần duy trì sức cầu nội địa, tiếp tục hỗ trợ các áp lực lạm phát.
Bài toán khó cho ECB và tác động lan tỏa
Sự trở lại của áp lực lạm phát đặt ECB vào thế khó xử. Ngân hàng trung ương có nhiệm vụ chính là duy trì lạm phát quanh mức 2% trong trung hạn, nhưng phải cân bằng mục tiêu này với nhu cầu bảo vệ tăng trưởng kinh tế. Trong những năm gần đây, ECB đã áp dụng một trong những chính sách tiền tệ thắt chặt nhất kể từ khi đồng euro ra đời, tăng lãi suất nhiều lần để kiềm chế lạm phát vốn từng đạt mức cao kỷ lục sau đại dịch. Giờ đây, với giá cả quay đầu tăng tốc, kỳ vọng ngày càng lớn rằng ECB sẽ duy trì lãi suất cao trong thời gian dài hơn, hoặc thậm chí thực hiện các đợt tăng mới. Vấn đề là lãi suất cao hơn làm tăng chi phí vay vốn, tài trợ và đầu tư, qua đó làm chậm nhịp độ hoạt động kinh tế. Các doanh nghiệp có xu hướng trì hoãn dự án mở rộng, trong khi người tiêu dùng cắt giảm chi tiêu do chi phí tín dụng đội lên.
Thị trường toàn cầu và người dân chịu ảnh hưởng
Các nhà đầu tư trên toàn thế giới theo dõi sát sao dữ liệu lạm phát châu Âu vì chúng tác động trực tiếp đến thị trường tài chính toàn cầu. Khi lạm phát tăng cao hơn dự kiến, khả năng duy trì lãi suất cao tăng lên, ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán, trái phiếu chính phủ, tiền tệ và hàng hóa. Đồng euro có thể mạnh lên nếu nhà đầu tư tin rằng ECB sẽ tiếp tục nâng lãi suất; ngược lại, tăng trưởng kinh tế yếu hơn có thể hạn chế đà tăng này. Các sàn giao dịch chứng khoán châu Âu đối mặt với kịch bản trái chiều: các công ty tài chính thường hưởng lợi từ lãi suất cao, trong khi các ngành phụ thuộc vào tín dụng có thể chịu thiệt hại. Sự kết hợp này tạo ra biến động và làm tăng tầm quan trọng của việc theo dõi các chỉ số kinh tế sắp tới.
Đối với người dân, lạm phát tác động trực tiếp đến sức mua. Dù tiền lương có tăng, giá cả leo thang liên tục vẫn làm giảm khả năng mua sắm hàng hóa và dịch vụ của các hộ gia đình. Thực phẩm, năng lượng, tiền thuê nhà, giao thông và giải trí là những mặt hàng nhạy cảm nhất với biến động lạm phát. Trong những tháng gần đây, nhiều gia đình châu Âu báo cáo khó khăn trong việc cân đối ngân sách, đặc biệt tại các khu vực nơi tiền lương không theo kịp đà tăng chi phí sinh hoạt. Mặc dù tình hình đã được cải thiện nhiều so với đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng lạm phát, người tiêu dùng vẫn giữ thái độ thận trọng trước diễn biến giá cả.
Các tháng tới sẽ mang tính quyết định trong việc xác định liệu sự gia tăng lạm phát gần đây chỉ là nhất thời hay là khởi đầu của một giai đoạn áp lực dai dẳng hơn. Phần lớn câu trả lời phụ thuộc vào giá năng lượng, hành vi tiền lương và tình hình địa chính trị quốc tế. Nếu chi phí năng lượng hạ nhiệt và hoạt động kinh tế tiếp tục ở mức vừa phải, lạm phát có thể dần chậm lại. Ngược lại, những cú sốc bên ngoài mới có thể buộc ECB duy trì lập trường diều hâu lâu hơn. Các nhà kinh tế cho rằng kịch bản cơ sở vẫn là lạm phát giảm tốc trong những năm tới, nhưng thừa nhận rằng rủi ro đã tăng lên đáng kể trong vài tuần gần đây.