Khao khát về cái thiện, cái đẹp và chân lý đã được Giáo hoàng Lêô XIV khẳng định là một phần cốt lõi trong DNA của nhân loại, trong bài phát biểu tại Movistar Arena ở Madrid chiều ngày 7 tháng 6. Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ chuyến tông du của ngài tại Tây Ban Nha, quy tụ đại diện từ giới văn hóa, nghệ thuật, kinh tế, lao động và thể thao. Vị chủ chăn của Giáo hội Công giáo đã đặt ra câu hỏi trọng tâm: chúng ta đang để lại di sản gì cho tương lai và đang xây dựng một cộng đồng như thế nào? Đây là câu hỏi xuyên suốt toàn bộ bài suy tư mang tên “Tecer redes com o mundo da cultura, da arte, da economia e do esporte”.
Nguy cơ đánh mất linh hồn giữa những thành tựu
Sau khi lắng nghe những chứng từ từ giới đại học, doanh nghiệp, lao động và thể thao, Đức Thánh Cha thừa nhận xã hội đương đại có năng lực to lớn trong đổi mới, sản xuất và giao tiếp. Tuy nhiên, ngài cảnh báo rằng có nguy cơ đánh mất điều mang lại ý nghĩa cho những thành tựu ấy. “Xã hội của chúng ta, thực sự, có một khả năng phi thường để sản xuất, đổi mới và truyền thông; tuy nhiên, dường như chúng ta vẫn cần học cách gìn giữ linh hồn của người tạo ra nó”, ngài phát biểu. Giáo hoàng Lêô XIV nhấn mạnh Giáo hội muốn duy trì đối thoại thường xuyên với thế giới hiện tại chính vì cùng chia sẻ những câu hỏi lớn xuyên suốt kinh nghiệm con người.
Khát vọng bắt nguồn từ bản chất tự nhiên
Người đứng đầu Giáo hội Công giáo tuyên bố rằng khao khát về điều thiện, cái đẹp và chân lý không phải là điều nhân tạo, mà là một đặc tính nội tại của nhân loại. “Trong DNA của nhân loại đã ăn sâu khao khát về cái thiện, cái đẹp và chân lý; và chính từ khát vọng sâu sắc này của con người và từ kinh nghiệm trần thế của chúng ta, Giáo hội đề xuất những con đường cho một cuộc sống xứng đáng và công ích”, ngài tuyên bố. Trên nền tảng đó, ngài gợi ý rằng mọi hoạt động xã hội – từ kinh tế đến nghệ thuật, từ thể thao đến giáo dục – cần được định hướng bởi phẩm giá con người. Ngài nhấn mạnh phát triển không thể loại trừ những người yếu thế, và tình trạng của người nghèo vẫn là một lời kêu gọi khẩn thiết đối với lương tâm nhân loại.
Đối thoại như nghệ thuật dệt lưới xã hội
Giáo hoàng Lêô XIV so sánh đối thoại xã hội với nghệ thuật dệt lưới, một quá trình đòi hỏi gặp gỡ, lắng nghe, tôn trọng và cộng tác. Người kế vị Thánh Phêrô nhấn mạnh trách nhiệm của truyền thông, giáo dục, hoạt động kinh tế, nghệ thuật, thể thao và công nghệ trong việc xây dựng một xã hội nhân văn hơn. “Mọi biểu đạt đều nói lên, truyền tải; có thể làm tổn thương hoặc chữa lành, phá hủy hy vọng hoặc mở ra những chân trời, gieo rắc chia rẽ hoặc đánh thức niềm hy vọng về khả năng cùng nhau xây dựng một điều gì đó thực sự nhân bản”, ngài khẳng định. Đối với vị Giáo hoàng, đối thoại chân thực phải được đặt nền tảng trên việc nhận ra phẩm giá của mỗi người và cam kết chung vì lợi ích của tất cả. Ngài cũng lặp lại lời mời gọi của những người tiền nhiệm: “Đừng sợ! Hãy mở rộng, hãy mở tung các cánh cửa cho Chúa Kitô! Chúa Giêsu Kitô không lấy đi gì của chúng ta và ban cho chúng ta tất cả”.
Thể thao – trường học dạy nhân bản
Trong phần suy tư, Đức Thánh Cha dành sự quan tâm đặc biệt cho thể thao, lĩnh vực mà ngài am hiểu tường tận. Ngài nhắc lại giá trị giáo dục và xã hội của hoạt động này, khẳng định nhiều bài học quan trọng nhất về đời sống chung được học trên các sân cỏ và sân thi đấu. Ngài liệt kê những bài học vượt ra ngoài ngôn từ:
- Sự tôn trọng đối với đối thủ, điều thường được học qua một trận đấu hơn là nghe một bài diễn văn.
- Khả năng thua mà không thù hận và thắng mà không làm nhục.
- Khả năng phục hồi sau khi vấp ngã.
Người đứng đầu Giáo hội Công giáo nhấn mạnh rằng các vận động viên, qua gương sáng của họ, dạy những giá trị nền tảng cho đời sống xã hội. Những bài học này, theo ngài, góp phần hình thành những con người liêm chính và có tinh thần đoàn kết hơn.
Lời kêu gọi trở thành những sợi chỉ mới
Cuối bài diễn văn, Đức Thánh Cha trực tiếp mời gọi những người tham dự hãy hành động như những nhân vật chính trong việc xây dựng tương lai. “Tôi mời gọi anh chị em, do đó, hãy trở thành những sợi chỉ mới để dệt nên những mạng lưới mới hài hòa mọi lĩnh vực của đời sống, để dệt nên một xã hội đổi mới nơi thời gian được thấm nhuần bởi vĩnh cửu”, ngài tuyên bố. Ngài đề cập rằng văn hóa phải gìn giữ ký ức và thúc đẩy đối thoại; giáo dục thúc đẩy việc tìm kiếm chân lý với tinh thần phê phán; nghệ thuật đánh thức sự ngỡ ngàng và khơi dậy những cảm xúc cao thượng; doanh nghiệp nhận ra phẩm giá con người; và lao động tiếp tục là động cơ của hy vọng. Kết luận, Giáo hoàng Lêô XIV kêu gọi những người có mặt hãy vun đắp tình huynh đệ, liên đới và hòa bình, để tiếp tục tỏa sáng nơi các thế hệ tương lai điều mà ngài gọi là “nhân tính tuyệt vời” của mỗi người và mỗi dân tộc.