Iran chỉ còn một bước ký thỏa thuận hạt nhân với Mỹ, theo tuyên bố gây sốc của Tổng thống Donald Trump vào ngày 10 tháng 6 năm 2026. Phát biểu trước báo giới, nhà lãnh đạo Mỹ nói rằng Tehran “chỉ cần bắt đầu ký một tài liệu”, ngụ ý các cuộc đàm phán đã tiến xa đến mức chỉ còn những thủ tục hình thức. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng quân sự vẫn tiếp diễn ở khu vực Vịnh Ba Tư, cùng với những lo ngại dai dẳng về chương trình hạt nhân Iran. Giới chuyên gia cho rằng lời nói đó mang tín hiệu lạc quan, nhưng con đường dẫn đến chữ ký chính thức vẫn đòi hỏi những bước đi phức tạp.
Phát ngôn làm rung chuyển thị trường
Theo tin tức từ CNN Brasil dẫn nguồn các hãng thông tấn quốc tế, ông Trump khẳng định Iran chỉ cần bắt đầu ký một văn bản để thỏa thuận được chính thức hóa. Câu nói này thu hút sự chú ý vì nó truyền tải nhận thức rằng những điểm chính của cuộc đàm phán đã được giải quyết. Mặc dù các chi tiết chính thức chưa được công bố đầy đủ, Nhà Trắng đã cho thấy những tiến bộ gần đây giúp thu hẹp đáng kể khoảng cách giữa các bên. Trong những tuần qua, tổng thống Mỹ cũng từng nói rằng các cuộc đàm phán đang tiến triển nhanh và gợi ý rằng một sự hiểu biết chung có thể sớm đạt được.
Vai trò trung gian của Qatar
Các nguồn tin ngoại giao quốc tế chỉ ra rằng Qatar tiếp tục đóng vai trò then chốt làm trung gian giữa Washington và Tehran. Trong những tháng gần đây, đại diện Qatar đã tham gia nhiều vòng đàm phán gián tiếp, giúp xây dựng cầu nối giữa hai chính phủ. Các nhà phân tích nhận xét rằng hoạt động của Qatar rất quan trọng vì nước này duy trì các kênh đối thoại mở ngay cả trong những thời điểm căng thẳng nhất. Công tác hòa giải này được xem là một trong những yếu tố cho phép đạt được những tiến bộ gần đây trong các cuộc trao đổi.
Hệ lụy kinh tế toàn cầu của thỏa thuận
Các cuộc đàm phán giữa Hoa Kỳ và Iran có tác động vượt xa quan hệ song phương. Mục tiêu chính là thiết lập các giới hạn có thể kiểm chứng đối với hoạt động hạt nhân của Tehran, giảm bớt lo ngại quốc tế về việc phát triển vũ khí hạt nhân. Đồng thời, một thỏa thuận có thể mở ra cơ hội giảm bớt các lệnh trừng phạt kinh tế, tạo điều kiện cho dòng chảy thương mại và làm dịu căng thẳng quân sự tại một trong những khu vực chiến lược nhất hành tinh. Trung Đông vẫn là mảnh ghép quan trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu, và bất kỳ bước tiến ngoại giao nào cũng được các nhà đầu tư theo dõi sát sao vì tác động tiềm tàng đến giá dầu.
Chương trình hạt nhân Iran vẫn là trọng tâm
Chủ đề chính của các cuộc đàm phán tiếp tục là chương trình hạt nhân của Iran. Mỹ và các đồng minh phương Tây ủng hộ các cơ chế giám sát chặt chẽ để đảm bảo các hoạt động hạt nhân của Iran chỉ phục vụ mục đích hòa bình. Ngược lại, chính quyền Iran lập luận rằng nước này có quyền hợp pháp phát triển công nghệ hạt nhân cho sản xuất điện năng, nghiên cứu khoa học và ứng dụng dân sự. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vẫn đóng vai trò trung tâm trong việc thanh tra và xác minh các cam kết của các bên.
Những rào cản cuối cùng trước thỏa thuận
Ngay cả khi các cuộc đàm phán được đánh giá là đã tiến triển, vẫn còn nhiều yếu tố cần hoàn tất trước khi ký kết chính thức.
- Xác định cơ chế giám sát;
- Lịch trình thực hiện;
- Quy trình tạm dừng trừng phạt;
- Bảo đảm tuân thủ lẫn nhau;
- Quy trình giải quyết tranh chấp trong tương lai.
Những điểm này thường đòi hỏi chi tiết pháp lý và ngoại giao phức tạp. Bên cạnh đó, Israel vẫn nằm trong số các quốc gia theo dõi các cuộc đàm phán với sự chú ý đặc biệt, vì trong lịch sử nước này luôn bày tỏ lo ngại về bất kỳ thỏa thuận nào bị coi là không đủ để hạn chế năng lực hạt nhân của Iran. Lập trường này tiếp tục ảnh hưởng đến cuộc tranh luận trong khu vực.
Các nhà phân tích quan hệ quốc tế nhận thấy rằng những tuyên bố lạc quan của các nhà lãnh đạo chính trị không phải lúc nào cũng dẫn đến thỏa thuận ngay tức thì. Tuy nhiên, phát biểu của ông Trump củng cố nhận thức rằng các cuộc đàm phán đang tiến gần đến hồi kết hơn bất kỳ thời điểm nào trước đây. Những ngày tới sẽ mang tính quyết định để xác định liệu văn kiện mà tổng thống Mỹ đề cập có thực sự được ký kết hay không. Câu hỏi chính vẫn còn đó: liệu thỏa thuận có thực sự được chốt? Câu trả lời có thể đến sớm, trong khi các chính phủ, nhà đầu tư và giới quan sát quốc tế dõi theo từng tuyên bố từ Washington, Tehran và các bên trung gian. Thị trường dầu mỏ nói riêng vẫn nhạy cảm với bất kỳ tín hiệu tiến triển hay thụt lùi nào, vì Iran sở hữu một trong những trữ lượng lớn nhất thế giới và việc nới lỏng trừng phạt có thể làm tăng nguồn cung toàn cầu.